Po czym poznać przebodźcowanie?

Po czym poznać przebodźcowanie?

Poznaj główny powód swojego rozdrażnienia

Założę się, że po całym dniu pracy, ogarniania i gaszenia pożarów jesteś potwornie zmęczona. Może nawet masz wrażenie, że właśnie wyszłaś spod ziemi po ciężkiej szychcie na kopalni, a przecież ‘tylko’ byłaś w pracy…
Zazwyczaj pierwsza rzecz, która wpada nam do głowy, jako sposób odpoczynku w takich sytuacjach, to zatopić się w miękkim tapczanie, położyć się i włączyć serial, albo poprzeglądać w spokoju głupie filmiki z kotami. W zasadzie na więcej i tak nie miałabyś siły.


I być może już zauważyłaś, że o ile rzeczywiście nie pracowałaś fizycznie, a cały dzień spędziłaś za biurkiem ,czy na spotkaniach z ludźmi, to takie leżenie przed ekranem w zasadzie nic nie zmienia – zamiast przynieść ulgę, tylko mocniej Cię przeciąża.

To rodzi frustrację i prowadzi do delikatnie mówiąc –  rozdrażnienia. Zaczyna Ci przeszkadzać wszystko, co Cię otacza. Irytują Cię dźwięki, głosy, ludzie, śpiew ptaków, a nawet to, że masz na sobie ubranie.

Zaczynasz się zastanawiać, dlaczego, mimo tego że się starasz, ten odpoczynek nie działa, a wszystko dookoła jeszcze bardziej Cię drażni.

Odpowiedź kryje się w tym, jak rozumiesz to, co czujesz. Istniejesz na 6 obszarach życia, jednym z nich jest obszar fizyczny, do którego należy ciało, ale też wszystko, co Cię otacza. W przypadku przeciążenia sensorycznego, zmęczenie, które odczuwasz nie dotyczy ruchu i mięśni, ale tego co na zewnątrz. Kiedy padasz ze zmęczenia, a nie wykonywałaś żadnego większego wysiłku, Twój organizm wcale nie domaga się bezruchu. Twoje ciało jest po prostu wykończone sensorycznie. Przez to, że nadal jest to obszar fizyczny, po prostu nie zauważasz różnicy, bo nikt Cię nie nauczył jej zauważać.

zmęczenie fizyczne - przebodźcowanie sensoryczne - obszar fizyczny

Odbierasz, czyli zauważasz otaczającą Cię rzeczywistość za pomocą pięciu zmysłów, są to: 

  • wzrok, 
  • słuch, 
  • zapach, 
  • smak
  • dotyk. 

Każda informacja, która dociera do Ciebie przez te zmysły, musi zostać przetworzona przez umysł, na co naturalnie zużywasz energię.

Żeby jednak w pełni zrozumieć sedno przemęczenia sensorycznego dzisiejszego świata musisz cofnąć się wyobraźnią o kilkadziesiąt, a nawet kilkaset lat i spojrzeć na to, do czego ewolucyjnie przyzwyczajone są Twoje zmysły.

Wzrok?
Wszelkie obrazy przesuwały się ludziom przed oczami w tempie chodu. Ewentualnie jak ktoś jechał konno lub na rowerze, to świat mijał nieco szybciej, ale to nadal było dość spokojne tempo. Ekrany nie istniały.

Słuch?
Słyszeliśmy głównie biały szum (wiatr, deszcz) czy rozmowy. Muzyka była przeznaczona dla elit, a i tak była bardziej melodyjna, płynna i mniej sztuczna niż obecnie. Zwłaszcza, że nie była wzmocniona głośnikami.

Zapach?
Ludzie ‘pachnieli sobą’ lub ewentualnie mydłem, domy pachniały drewnem i dymem, a las, lasem. Nikt nie miał psikaczy, które fukały sztucznym zapachem cytrusów w każdym pomieszczeniu.

Smak?
Smak jedzenia informował o tym czy posiłek jest jadalny, czy nie. Nie dało się zrobić batonika o smaku czekoladopodobnym z kawałka drewna.

Dotyk?
Naszą skórę dotykały jedynie naturalne materiały: len, bawełna, konopia, wełna, czy na bogato – jedwab. Nie było syntetycznych, elektryzujących się materiałów, które latem nie przepuszczają powietrza, a zimą nie są w stanie Cię ogrzać. Jedynie dotyk skóra do skóry był chyba na znacznie mniejszym poziomie zaawansowania, niż obecnie.

Dziś ten kontrast jest drastyczny. Przemieszczamy się błyskawicznie, z każdej strony uderzają w nas sztuczne, chemiczne zapachy, nosimy syntetyczne ubrania, a nasze oczy i uszy są nieustannie bombardowane dynamicznymi obrazami i dźwiękami z ekranów. Właśnie ta gigantyczna, nienaturalna ilość bodźców jest bezpośrednią przyczyną tego, że nasz układ nerwowy po prostu przestaje wyrabiać.

Mogłoby Ci się wydawać, że skoro ignorujesz większość tych współczesnych bodźców, to one na Ciebie nie wpływają.

Sedno w tym, że widzisz, słyszysz i czujesz WSZYSTKO, a Twój  umysł to WSZYSTKO stale przetwarza, analizuje i wypluwa tylko to, co uzna za ważne, a resztę wycisza i wygasza. W ten sposób zauważasz tylko to, co ma dla Ciebie znaczenie (często nieświadome). Więc to nie jest tak, że Ty te bodźce ignorujesz, tylko że Twój umysł zużywa niebotyczne ilości energii, żeby tak Ci się wydawało  Najłatwiej to zrozumieć na prozaicznym przykładzie noszenia bielizny:

Zakładam, że nosisz ją każdego dnia. W zasadzie od momentu urodzenia nosisz najpierw pieluchy, a potem majtki. Jeśli w nich śpisz, to zdejmujesz je tylko do kąpieli. Dotyk bielizny na Twojej pupie jest stały, normalny i nic w nim szczególnego. Ciało czuje, że masz na sobie bieliznę, ale umysł ten bodziec wycisza i go nie czujesz, bo nie jest to ważne, ani istotne.
Za to jakbyś nie miała bielizny i wyszła na miasto… na 100% byś to czuła.

To wyciszanie bodźców to tytaniczna, niewidzialna praca. Przebodźcowanie, czyli tak zwane zmęczenie sensoryczne aktywne, pojawia się w momencie, gdy zmuszamy umysł do filtrowania zbyt dużej ilości danych w zbyt krótkim czasie.

Moment, w którym następuje całkowite wyczerpanie (czyli wspomniane przebodźcowanie), jest ściśle związany z Twoją osobistą pojemnością sensoryczną. Możesz wyobrazić sobie ją jako butelkę, w której mieści się określona ilość informacji, jaką jesteś w stanie wytrzymać w danym momencie. Ta pojemność jest u każdego inna – u osób neuroatypowych (z ADHD, w spektrum autyzmu)  jest ona na znacznie mniejsza, przez co przeciążają się one znacznie szybciej.

Pojemność sensoryczna to wartość w miarę  trwała – nie możesz jej zmienić. Jeśli uznasz, że chcesz mieć większą, to nie możesz nic zrobić, tak jak nr buta.
Jest to kwestia Twojej natury,  biologii i typu neuronalnego. Twoja pojemność sensoryczna jest do zaakceptowania – masz taką, a nie inną i funkcjonujesz w taki, a nie inny sposób. Ewentualnie pozostaje Ci  nauczyć się zarządzania, czyli takiego sposobu funkcjonowania, która nie doprowadza do przepełnienia Twojej sensorycznej butelki.

Osobiście przypuszczam, że, ta pojemność może się u nas zmieniać pod wpływem stanu naszego zdrowia. Z moich obserwacji wynika, że wszelkie stany zapalne w organizmie (czyli każdy objaw, dolegliwość czy choroba) są jak brud i osad w tej butelce, przez co nasza pojemność sensoryczna zostaje „sztucznie” obniżona.
Dlatego podczas choroby, zwłaszcza przewlekłej, jesteś znacznie bardziej drażliwa i masz krótszy lont.


Jeżeli mam rację i moja teoria jest prawdziwa, wszystkie działania wygaszające stan zapalny usuwają ‘osad’ z butelki pojemności sensorycznej i może ona wrócić do naturalnych rozmiarów. Można to zaobserwować na przykładzie diety przeciwzapalnej.
Część rodziców dzieci w spektrum stosuje tak zwaną dietę „3x bez”, która jest podstawą diety przeciwzapalnej, i widzi u nich ogromną różnicę w radzeniu sobie z bodźcami. Sama również doświadczyłam, że na diecie przeciwzapalnej mój układ nerwowy był jakby odetkany i funkcjonowało mi się znacznie łatwiej.
Nie chodzi o to, że dieta ‘leczy’ autyzm albo jest formą odpoczynku sensorycznego, ale raczej przywraca nasze naturalne zasoby do porządku.

Kiedy połączymy te wszystkie fakty w całość, stanie się jasne, dlaczego odpoczywanie po ciężkim dniu z telefonem w ręku to strzał w kolano. Jeśli Twój układ nerwowy „tonie”, to włączenie serialu nie daje mu wytchnienia, a jedynie zmusza go do analizowania kolejnej dawki migających obrazów i dźwięków.

Aby wyjść z sesnsorycznego przebodźcowania aktywnego, trzeba zadziałać stanowczo: należy radykalnie odciąć dopływ bodźców. We współczesnym świecie stworzenie sobie absolutnie cichego, ciemnego i wytłumionego pomieszczenia, do którego nikt nie będzie wchodził, jest absolutnym fundamentem skutecznej regeneracji. Twój umysł potrzebuje po prostu pustej przestrzeni i czasu, aby przestać analizować i móc wreszcie odpocząć.

Niestety, to że na chwilę ‘wyłączysz się’ z pędu życia, nie oznacza, że jak wrócisz do działania, to się nie przeciążysz. Żeby trwale uniknąć silnego przeciążenia sensorycznego, trzeba nauczyć się funkcjonować w taki sposób, żeby ograniczyć nadmierną, niepotrzebną ilość bodźców. Oczywiście nie chodzi o to, że masz teraz porzucić wszelkie dobra materialne i zamieszkać w pustelni, daleko od cywilizacji. Po prostu warto żebyś się zastanowiła, jakie bodźce są Ci zupełnie niepotrzebne – chociażby powiadomienia w telefonie o mało istotnych sprawach.

Jednym z mniej znanych i bardzo niedocenianych form odpoczynku sensorycznego jest estetyka. Mamy ogromną potrzebę estetyki. Otaczanie się  rzeczami, które dla nas są wizualnie ładne i się nam podobają, czy oglądanie sztuki to również odpoczynek sensoryczny, który ładuje nasze baterie. Musimy jednak uważać, by potrzeba estetyki nie wyparła funkcjonalności – jeśli kupujesz niewygodne buty tylko dlatego, że są piękne, a potem cierpisz przy każdym kroku, to znak, że prawdopodobnie próbujesz zaspokoić na siłę zupełnie inną potrzebę. Niemniej, jeśli Twoja osobista przestrzeń wygląda tak, że sprawia Ci to przyjemność, w naturalny sposób będzie wyciszać Twoje przebodźcowanie i przywracać spokój.

Warto również zaznaczyć, że nasze zmęczenie sensoryczne ma też drugą stronę, czyli zmęczenie bierne. Mogłoby się wydawać, że w dzisiejszym hałaśliwym świecie niemożliwe jest zmęczenie bierne, czyli brak lub niedobór bodźców. A jednak są dwa zmysły, które cierpią z powodu braku odpowiedniej ilości bodźców.

Pierwszym jest dotyk. Mamy dziś epidemię samotności, a w zasadzie osamotnienia. Komunikujemy się niemal wyłącznie przez ekrany, przez co nasz zmysł dotyku jest skrajnie zaniedbany. Zastanów się, kiedy ostatni raz miałaś okazję przytulić się, zetknąć skóra do skóry, z kimś, komu ufasz, kto jest Ci bliski? I nie chodzi mi tu o intymne zbliżenie, tylko takie zwykłe bycie i czucie, że ktoś jest obok bez żadnych oczekiwań.

Ten brak bardzo szybko wyczerpuje zapasy energii i prowadzi do zmęczenia, a w efekcie do drażliwości. Rozwiązaniem w tej sytuacji jest regularne spotkanie się offline (!) z bliską osobą i po prostu jej przytulanie. Oczywiście nie każdy ma taką możliwość. Wtedy nie rzucasz się na pierwszą lepszą napotkaną osobę na ulicy, tylko przykładowo wybierasz się na delikatny, uspokajający masaż.


Umiejętne rozróżnianie rodzaju swojego zmęczenia i w efekcie dobranie właściwego narzędzia odpoczynku, to klucz do odzyskania sił.
Jeżeli chcesz nauczyć się skutecznie analizować swoje zmęczenie, zbudować własną instrukcję odpoczywania, a przy okazji sprawdzić na sobie założenia diety przeciwzapalnej, by odzyskać moce przerobowe, sprawdź Kursu Skutecznej Regeneracji.
Zachęcam Cię również do wypełnienia krótkiego, bezpłatnego quizu, który pokaże, Twój obecny poziom zmęczenia.

Jaki jest Twój poziom zmęczenia?
Pytanie 1 z 15