Dlaczego nie mogę spać?

Dlaczego nie możesz spać?

3 powody, przez które nie możesz się wyspać i wciąż czujesz zmęczenie

Sen to nasza podstawowa potrzeba biologiczna, a bezsenność to jedna z najgorszych tortur. Jakość snu wpływa nie tylko na bieżące samopoczucie i poziom energii, ale bezpośrednio wpływa na długość życia w zdrowiu (po ang. healthspan, co ja nazywam długozdrowiem), co potwierdzają badania:


Osoby które nie mogą zasnąć, wybudzają się w nocy i cierpią na bezsenność żyją w zdrowiu krócej średnio o 6 lat. To znaczy, że jeśli weźmiemy 2 osoby, które mają te same parametry, a jedyna różnica pomiędzy nimi to jakość snu, okaże się że osoba, która się wysypia będzie żyć w pełnym zdrowiu kolejnych 20 lat, a osoba, która się nie wysypia tylko 14 lat.

problemy ze snem a długość życia w zdrowiu - bezsenność a choroby

Nic dziwnego, że robisz wszystko co w Twojej mocy żeby się wysypiać.

  • Zastanawiasz się, co zrobić gdy w nocy nie możesz spać i kładziesz się do łóżka wcześniej, żeby mieć więcej czasu na sen, a potem i tak przewracasz się z boku na bok?
  • A może wręcz przeciwnie jesteś tak zestresowana samym faktem, że znów nie uśniesz, że podświadomie odkładasz moment pójścia spać i zaczynasz bezmyślnie przeglądać social media. Nie jesteś w tym sama, bo jak pokazują badania, aż 58% dorosłych osób z trudnościami w zaśnięciu odsuwa moment spoczynku na rzecz mediów elektronicznych, a co piąta robi to regularnie.
  • Być może starasz się odespać wszelkie braki w weekend, albo oszczędzasz energię w ciągu dnia, żeby się za bardzo nie zmęczyć, bo i tak wiesz, że w nocy Twoje baterie się nie naładują.
  • Zdarza się nawet, że z czystej bezradności tuż przed snem wypijasz lampkę wina, licząc, że to w końcu pomoże Ci zasnąć.

Ale tak się nie da na dłuższą metę funkcjonować. Z Twoim snem jest coraz gorzej, a Ty jesteś coraz bardziej zmęczona i po prostu sfrustrowana. Nie wiem, czy to Cię pocieszy, ale to obecnie plaga:

Potrzebujesz w końcu podjąć działania, które będą skuteczne i przyniosą spodziewany rezultat: głęboki, długi i mocny sen, który będzie Cię realnie regenerował każdej nocy.

Podstawą może być wyeliminowanie błędów, które uniemożliwiają Ci zrealizowanie tego planu. Poniżej znajdziesz wyjaśnienie trzech głównych powodów, przez które masz trudność z odzyskaniem prawidłowego snu.

kliniczna bezsenność, trudność z zasypianiem, problemy ze snem

Przyczyny problemów ze snem -powód 1
Żeby się wyspać, skupiasz się tylko na jednym elemencie

Kiedy dopadają nas problemy ze snem, szukamy szybkich sposobów na bezsenność, które zadziałają jak magiczna pigułka na całe zło. Nic dziwnego, w końcu jesteś zmęczona i chcesz jak najszybciej odzyskać siły. Sięgasz po konkretny suplement, taki jak waleriana czy melatonina, albo wyciągasz z całego wachlarza higieny snu tylko jeden nawyk. Idziesz do sklepu wymienić poduszkę na ergonomiczną, zaczynasz rygorystycznie wietrzyć sypialnię, redukujesz kofeinę po południu albo unikasz ciężkostrawnych kolacji.

Jak pokazują statystyki, blisko 90% z osób próbujących się porządnie wyspać wietrzy sypialnię, a ponad 80% dba o stałe pory kładzenia się do łóżka, licząc, że ten jeden wdrożony krok w końcu przyniesie upragnioną ulgę i głęboki sen.

Problem polega na tym, że stosowanie takich działań pojedynczo to zwykłe zamiatanie problemu pod dywan. To tak, jakbyś z pudełka zawierającego tysiąc elementów ułożyła zaledwie kilka puzzli i denerwowała się, że nadal nie widzisz całego obrazka. Badania medyczne potwierdzają, że izolowana higiena snu, stosowana jako jedyne rozwiązanie, ma znikomą, wręcz pomijalną skuteczność kliniczną. Skupiając się tylko na jednym elemencie, ignorujesz cały złożony mechanizm swojego organizmu, łudząc się, że zmiana materaca naprawi przewlekłe biologiczne przemęczenie, które nie pozwala Ci się wyspać.

Prawdziwym rozwiązaniem jest autentyczne, holistyczne podejście, w którym każdy element wpływający na Twój mocny sen zostaje przeanalizowany, wzięty pod uwagę i zaopiekowany. I nie chodzi tu o jakieś czary-mary alternatywnych metod. W prawdziwym holizmie chodzi o podejście prawdziwie całościowe: nie ma tu elementów ważniejszych i mniej ważnych – każdy element mogący wpłynąć na jakość Twojego snu ma dokładnie taką samą wartość. Jeden. Nie pół, nie trzy czwarte, tylko dokładnie jeden. To, co jesz, jak oddychasz, jak wygląda Twoja sypialnia i jakie emocje towarzyszą Ci przed snem – to wszystko jest tak samo ważne. Dopiero kiedy przestaniesz faworyzować tylko jeden kawałek i zaopiekujesz się nimi wszystkimi, stworzysz spójną całość, która pozwoli Ci spać.

Dlaczego nie masz głębokiego snu Powód 2:
Nie znasz potrzeb swojego organizmu

Szukając wsparcia, bardzo często wpadasz w pułapkę internetowych porad, gdzie wszyscy dookoła wiedzą lepiej, co i jak powinnaś robić. Zaczynasz korzystać z gotowych planów, słuchasz kolejnych ekspertów, którzy mówią Ci, o której masz kłaść się spać, w jakiej pozycji leżeć, jakich dźwięków słuchać i co dokładnie myśleć. Tych zewnętrznych zaleceń i wytycznych jest tak dużo, że stajesz się potwornie zmęczona i sfrustrowana od samego ich czytania, a co dopiero od prób wdrożenia ich w swoją codzienność.

Opieranie się wyłącznie na cudzych instrukcjach i gotowcach mija się z celem, ponieważ nikt poza Tobą nie wie, czego tak naprawdę potrzebuje Twój organizm. Inni mogą Ci powiedzieć, jakie mechanizmy biologiczne są ważne, na co zwrócić uwagę, ale to nie oni żyją w Twoim ciele. Narzucając sobie sztywne ramy, które zupełnie do Ciebie nie pasują, ignorujesz to, co czujesz, czego potrzebujesz i jakie masz preferencje. W efekcie, zamiast wyciszenia, generujesz tylko dodatkowe napięcie, bo zmuszasz swój układ nerwowy do funkcjonowania w systemie, który jest dla niego sztuczny i niewygodny.

Aby sen przyniósł regenerację, musisz nauczyć się rozpoznawać swoje własne, unikalne potrzeby i realizować je zgodnie ze swoimi preferencjami. To Ty decydujesz, jakie dźwięki, zapachy czy formy wyciszenia sprawiają, że czujesz się bezpiecznie. Kiedy zatrzymasz się na chwilę i wsłuchasz w to, co naprawdę Ci służy, będziesz mieć szansę się poznać i zorientujesz się,których konkretnie zasobów niezbędnych do realizacji tych potrzeb wymagasz. Dopiero wtedy będziesz mogła tak zorganizować swoje życie, żeby mieć je swobodnie dostępne, dosłownie w zasięgu swojej ręki.

Trudności z zasypianiem – powód 3:
Nie możesz zasnąć,
bo za bardzo się starasz

Bardzo się starasz, robisz rygorystycznie wszystko „jak trzeba” i z dbania o własny sen tworzysz ogromny, życiowy projekt. Krok po kroku odhaczasz wieczorne rytuały, pilnujesz każdej minuty, sprawdzasz temperaturę co do stopnia i żyjesz pod potężną presją, żeby tylko idealnie przygotować się do nocy. Zamiast naturalnie położyć się do łóżka, traktujesz zasypianie jak najważniejsze zadanie, które za wszelką cenę musisz wykonać perfekcyjnie.

Kłopot w tym, że im bardziej się starasz i im mocniej próbujesz to kontrolować, tym mniejsza jest szansa, że rzeczywiście będziesz dobrze spać. To ogromne zaangażowanie i napięcie stawiają Twój układ nerwowy w stan najwyższej gotowości bojowej, w ten sposób bardzo łatwo się przebodźcowujesz (chcesz wiedzieć po czym poznać przebodźcowanie?).

Medycyna snu świetnie to zbadała – sztywne, pedantyczne próby przestrzegania zasad higieny wywołują zjawisko zwane ortosomnią. To obsesyjne monitorowanie parametrów środowiska i snu, które, paradoksalnie, potęguje stan czuwania, bo Twój mózg jest przekonany, że bierze udział w jakiejś bardzo stresującej misji.

Podejście do spania i wieczornej higieny snu powinno być dla Ciebie całkowicie neutralne. To mają być zwykłe, standardowe, wręcz nudne w swojej oczywistości działania, na które nie zwracasz większej uwagi. Musisz je uziemić – sprawić, by stały się integralną, naturalną częścią Twojego wieczoru. Kiedy przestaniesz robić z zasypiania wydarzenie wysokiego ryzyka, Twój układ nerwowy zacznie traktować te czynności jako bezpieczny standard i w końcu pozwoli Ci odpocząć.


Odzyskanie głębokiego i mocnego snu to proces, który wymaga od Ciebie porzucenia wyczerpującej walki o idealne zasypianie. Kiedy przestaniesz łudzić się, że jedna magiczna pigułka lub zmiana poduszki załatwi sprawę, i zamiast tego zaczniesz wsłuchiwać się we własne, autentyczne potrzeby, poczujesz ogromną ulgę. Zdejmij z siebie tę presję ciągłego starania się i dopasowywania do cudzych schematów. Pozwól, aby przygotowanie do snu stało się Twoim oczywistym, uziemionym standardem, a Twoje ciało i umysł w końcu odwdzięczą Ci się pełną, spokojną regeneracją.



Jeżeli nie chcesz zostać z tym sama i potrzebujesz wsparcia, żeby ktoś krok po kroku przeprowadził Cię przez ten proces poczytaj o Kursie Skutecznej Regeneracji.

A tymczasem możesz sprawdzić swój poziom zmęczenia w krótkim, bezpłatnym quizie:

Jaki jest Twój poziom zmęczenia?
Pytanie 1 z 15

Po czym poznać przebodźcowanie?

Po czym poznać przebodźcowanie?

Poznaj główny powód swojego rozdrażnienia

Założę się, że po całym dniu pracy, ogarniania i gaszenia pożarów jesteś potwornie zmęczona. Może nawet masz wrażenie, że właśnie wyszłaś spod ziemi po ciężkiej szychcie na kopalni, a przecież ‘tylko’ byłaś w pracy…
Zazwyczaj pierwsza rzecz, która wpada nam do głowy, jako sposób odpoczynku w takich sytuacjach, to zatopić się w miękkim tapczanie, położyć się i włączyć serial, albo poprzeglądać w spokoju głupie filmiki z kotami. W zasadzie na więcej i tak nie miałabyś siły.


I być może już zauważyłaś, że o ile rzeczywiście nie pracowałaś fizycznie, a cały dzień spędziłaś za biurkiem ,czy na spotkaniach z ludźmi, to takie leżenie przed ekranem w zasadzie nic nie zmienia – zamiast przynieść ulgę, tylko mocniej Cię przeciąża.

To rodzi frustrację i prowadzi do delikatnie mówiąc –  rozdrażnienia. Zaczyna Ci przeszkadzać wszystko, co Cię otacza. Irytują Cię dźwięki, głosy, ludzie, śpiew ptaków, a nawet to, że masz na sobie ubranie.

Zaczynasz się zastanawiać, dlaczego, mimo tego że się starasz, ten odpoczynek nie działa, a wszystko dookoła jeszcze bardziej Cię drażni.

Odpowiedź kryje się w tym, jak rozumiesz to, co czujesz. Istniejesz na 6 obszarach życia, jednym z nich jest obszar fizyczny, do którego należy ciało, ale też wszystko, co Cię otacza. W przypadku przeciążenia sensorycznego, zmęczenie, które odczuwasz nie dotyczy ruchu i mięśni, ale tego co na zewnątrz. Kiedy padasz ze zmęczenia, a nie wykonywałaś żadnego większego wysiłku, Twój organizm wcale nie domaga się bezruchu. Twoje ciało jest po prostu wykończone sensorycznie. Przez to, że nadal jest to obszar fizyczny, po prostu nie zauważasz różnicy, bo nikt Cię nie nauczył jej zauważać.

zmęczenie fizyczne - przebodźcowanie sensoryczne - obszar fizyczny

Odbierasz, czyli zauważasz otaczającą Cię rzeczywistość za pomocą pięciu zmysłów, są to: 

  • wzrok, 
  • słuch, 
  • zapach, 
  • smak
  • dotyk. 

Każda informacja, która dociera do Ciebie przez te zmysły, musi zostać przetworzona przez umysł, na co naturalnie zużywasz energię.

Żeby jednak w pełni zrozumieć sedno przemęczenia sensorycznego dzisiejszego świata musisz cofnąć się wyobraźnią o kilkadziesiąt, a nawet kilkaset lat i spojrzeć na to, do czego ewolucyjnie przyzwyczajone są Twoje zmysły.

Wzrok?
Wszelkie obrazy przesuwały się ludziom przed oczami w tempie chodu. Ewentualnie jak ktoś jechał konno lub na rowerze, to świat mijał nieco szybciej, ale to nadal było dość spokojne tempo. Ekrany nie istniały.

Słuch?
Słyszeliśmy głównie biały szum (wiatr, deszcz) czy rozmowy. Muzyka była przeznaczona dla elit, a i tak była bardziej melodyjna, płynna i mniej sztuczna niż obecnie. Zwłaszcza, że nie była wzmocniona głośnikami.

Zapach?
Ludzie ‘pachnieli sobą’ lub ewentualnie mydłem, domy pachniały drewnem i dymem, a las, lasem. Nikt nie miał psikaczy, które fukały sztucznym zapachem cytrusów w każdym pomieszczeniu.

Smak?
Smak jedzenia informował o tym czy posiłek jest jadalny, czy nie. Nie dało się zrobić batonika o smaku czekoladopodobnym z kawałka drewna.

Dotyk?
Naszą skórę dotykały jedynie naturalne materiały: len, bawełna, konopia, wełna, czy na bogato – jedwab. Nie było syntetycznych, elektryzujących się materiałów, które latem nie przepuszczają powietrza, a zimą nie są w stanie Cię ogrzać. Jedynie dotyk skóra do skóry był chyba na znacznie mniejszym poziomie zaawansowania, niż obecnie.

Dziś ten kontrast jest drastyczny. Przemieszczamy się błyskawicznie, z każdej strony uderzają w nas sztuczne, chemiczne zapachy, nosimy syntetyczne ubrania, a nasze oczy i uszy są nieustannie bombardowane dynamicznymi obrazami i dźwiękami z ekranów. Właśnie ta gigantyczna, nienaturalna ilość bodźców jest bezpośrednią przyczyną tego, że nasz układ nerwowy po prostu przestaje wyrabiać.

Mogłoby Ci się wydawać, że skoro ignorujesz większość tych współczesnych bodźców, to one na Ciebie nie wpływają.

Sedno w tym, że widzisz, słyszysz i czujesz WSZYSTKO, a Twój  umysł to WSZYSTKO stale przetwarza, analizuje i wypluwa tylko to, co uzna za ważne, a resztę wycisza i wygasza. W ten sposób zauważasz tylko to, co ma dla Ciebie znaczenie (często nieświadome). Więc to nie jest tak, że Ty te bodźce ignorujesz, tylko że Twój umysł zużywa niebotyczne ilości energii, żeby tak Ci się wydawało  Najłatwiej to zrozumieć na prozaicznym przykładzie noszenia bielizny:

Zakładam, że nosisz ją każdego dnia. W zasadzie od momentu urodzenia nosisz najpierw pieluchy, a potem majtki. Jeśli w nich śpisz, to zdejmujesz je tylko do kąpieli. Dotyk bielizny na Twojej pupie jest stały, normalny i nic w nim szczególnego. Ciało czuje, że masz na sobie bieliznę, ale umysł ten bodziec wycisza i go nie czujesz, bo nie jest to ważne, ani istotne.
Za to jakbyś nie miała bielizny i wyszła na miasto… na 100% byś to czuła.

To wyciszanie bodźców to tytaniczna, niewidzialna praca. Przebodźcowanie, czyli tak zwane zmęczenie sensoryczne aktywne, pojawia się w momencie, gdy zmuszamy umysł do filtrowania zbyt dużej ilości danych w zbyt krótkim czasie.

Moment, w którym następuje całkowite wyczerpanie (czyli wspomniane przebodźcowanie), jest ściśle związany z Twoją osobistą pojemnością sensoryczną. Możesz wyobrazić sobie ją jako butelkę, w której mieści się określona ilość informacji, jaką jesteś w stanie wytrzymać w danym momencie. Ta pojemność jest u każdego inna – u osób neuroatypowych (z ADHD, w spektrum autyzmu)  jest ona na znacznie mniejsza, przez co przeciążają się one znacznie szybciej.

Pojemność sensoryczna to wartość w miarę  trwała – nie możesz jej zmienić. Jeśli uznasz, że chcesz mieć większą, to nie możesz nic zrobić, tak jak nr buta.
Jest to kwestia Twojej natury,  biologii i typu neuronalnego. Twoja pojemność sensoryczna jest do zaakceptowania – masz taką, a nie inną i funkcjonujesz w taki, a nie inny sposób. Ewentualnie pozostaje Ci  nauczyć się zarządzania, czyli takiego sposobu funkcjonowania, która nie doprowadza do przepełnienia Twojej sensorycznej butelki.

Osobiście przypuszczam, że, ta pojemność może się u nas zmieniać pod wpływem stanu naszego zdrowia. Z moich obserwacji wynika, że wszelkie stany zapalne w organizmie (czyli każdy objaw, dolegliwość czy choroba) są jak brud i osad w tej butelce, przez co nasza pojemność sensoryczna zostaje „sztucznie” obniżona.
Dlatego podczas choroby, zwłaszcza przewlekłej, jesteś znacznie bardziej drażliwa i masz krótszy lont.


Jeżeli mam rację i moja teoria jest prawdziwa, wszystkie działania wygaszające stan zapalny usuwają ‘osad’ z butelki pojemności sensorycznej i może ona wrócić do naturalnych rozmiarów. Można to zaobserwować na przykładzie diety przeciwzapalnej.
Część rodziców dzieci w spektrum stosuje tak zwaną dietę „3x bez”, która jest podstawą diety przeciwzapalnej, i widzi u nich ogromną różnicę w radzeniu sobie z bodźcami. Sama również doświadczyłam, że na diecie przeciwzapalnej mój układ nerwowy był jakby odetkany i funkcjonowało mi się znacznie łatwiej.
Nie chodzi o to, że dieta ‘leczy’ autyzm albo jest formą odpoczynku sensorycznego, ale raczej przywraca nasze naturalne zasoby do porządku.

Kiedy połączymy te wszystkie fakty w całość, stanie się jasne, dlaczego odpoczywanie po ciężkim dniu z telefonem w ręku to strzał w kolano. Jeśli Twój układ nerwowy „tonie”, to włączenie serialu nie daje mu wytchnienia, a jedynie zmusza go do analizowania kolejnej dawki migających obrazów i dźwięków.

Aby wyjść z sesnsorycznego przebodźcowania aktywnego, trzeba zadziałać stanowczo: należy radykalnie odciąć dopływ bodźców. We współczesnym świecie stworzenie sobie absolutnie cichego, ciemnego i wytłumionego pomieszczenia, do którego nikt nie będzie wchodził, jest absolutnym fundamentem skutecznej regeneracji. Twój umysł potrzebuje po prostu pustej przestrzeni i czasu, aby przestać analizować i móc wreszcie odpocząć.

Niestety, to że na chwilę ‘wyłączysz się’ z pędu życia, nie oznacza, że jak wrócisz do działania, to się nie przeciążysz. Żeby trwale uniknąć silnego przeciążenia sensorycznego, trzeba nauczyć się funkcjonować w taki sposób, żeby ograniczyć nadmierną, niepotrzebną ilość bodźców. Oczywiście nie chodzi o to, że masz teraz porzucić wszelkie dobra materialne i zamieszkać w pustelni, daleko od cywilizacji. Po prostu warto żebyś się zastanowiła, jakie bodźce są Ci zupełnie niepotrzebne – chociażby powiadomienia w telefonie o mało istotnych sprawach.

Jednym z mniej znanych i bardzo niedocenianych form odpoczynku sensorycznego jest estetyka. Mamy ogromną potrzebę estetyki. Otaczanie się  rzeczami, które dla nas są wizualnie ładne i się nam podobają, czy oglądanie sztuki to również odpoczynek sensoryczny, który ładuje nasze baterie. Musimy jednak uważać, by potrzeba estetyki nie wyparła funkcjonalności – jeśli kupujesz niewygodne buty tylko dlatego, że są piękne, a potem cierpisz przy każdym kroku, to znak, że prawdopodobnie próbujesz zaspokoić na siłę zupełnie inną potrzebę. Niemniej, jeśli Twoja osobista przestrzeń wygląda tak, że sprawia Ci to przyjemność, w naturalny sposób będzie wyciszać Twoje przebodźcowanie i przywracać spokój.

Warto również zaznaczyć, że nasze zmęczenie sensoryczne ma też drugą stronę, czyli zmęczenie bierne. Mogłoby się wydawać, że w dzisiejszym hałaśliwym świecie niemożliwe jest zmęczenie bierne, czyli brak lub niedobór bodźców. A jednak są dwa zmysły, które cierpią z powodu braku odpowiedniej ilości bodźców.

Pierwszym jest dotyk. Mamy dziś epidemię samotności, a w zasadzie osamotnienia. Komunikujemy się niemal wyłącznie przez ekrany, przez co nasz zmysł dotyku jest skrajnie zaniedbany. Zastanów się, kiedy ostatni raz miałaś okazję przytulić się, zetknąć skóra do skóry, z kimś, komu ufasz, kto jest Ci bliski? I nie chodzi mi tu o intymne zbliżenie, tylko takie zwykłe bycie i czucie, że ktoś jest obok bez żadnych oczekiwań.

Ten brak bardzo szybko wyczerpuje zapasy energii i prowadzi do zmęczenia, a w efekcie do drażliwości. Rozwiązaniem w tej sytuacji jest regularne spotkanie się offline (!) z bliską osobą i po prostu jej przytulanie. Oczywiście nie każdy ma taką możliwość. Wtedy nie rzucasz się na pierwszą lepszą napotkaną osobę na ulicy, tylko przykładowo wybierasz się na delikatny, uspokajający masaż.


Umiejętne rozróżnianie rodzaju swojego zmęczenia i w efekcie dobranie właściwego narzędzia odpoczynku, to klucz do odzyskania sił.
Jeżeli chcesz nauczyć się skutecznie analizować swoje zmęczenie, zbudować własną instrukcję odpoczywania, a przy okazji sprawdzić na sobie założenia diety przeciwzapalnej, by odzyskać moce przerobowe, sprawdź Kursu Skutecznej Regeneracji.
Zachęcam Cię również do wypełnienia krótkiego, bezpłatnego quizu, który pokaże, Twój obecny poziom zmęczenia.

Jaki jest Twój poziom zmęczenia?
Pytanie 1 z 15

Dlaczego nie umiem odpoczywać?

Dlaczego ciągle czujesz zmęczenie?

5 błędów, przez które nie potrafisz skutecznie odpocząć

Zastanawiasz się, co z Tobą nie tak, że nie potrafisz odpocząć, chociaż bardzo się starasz. Robisz wszystko, co możesz, ale po prostu nic nie działa. Szczerze mówiąc, nikt nas nie uczy sztuki skutecznego odpoczynku. Dostajemy rady, żeby odpocząć, kiedy jesteśmy zmęczone, ale to przecież nic nie wyjaśnia.

Może Ci się wydawać, że to jest wina nadmiaru codziennych obowiązków, ale nawet jeśli drastycznie zmniejszysz ilość zadań i wykreślisz z listy większość spraw, to i tak nie poczujesz ulgi, ponieważ prawdopodobnie popełniasz 5 podstawowych błędów dotyczących odpoczynku. Nie robisz tego ani celowo, ani świadomie – popełniasz je, ponieważ nikt Ci nie powiedział, że to uniemożliwia regenerację, ani jak to robić, żeby odpoczynek stał się możliwy.

Kiedy odczuwasz potężne zmęczenie i uznajesz, że potrzebujesz odpocząć, Twoją pierwszą myślą jest najczęściej to, co wyeliminować.
Zakładasz:

No nie.
To tak nie działa.

Nasz umysł nie funkcjonuje w kategoriach tego, czego ma nie być. Nie jest w stanie włączyć Ci funkcji odpoczywania, kiedy nie wie, co będziesz w tym temacie robić.

Może wydawać się to trochę niejasne, więc wyjaśnię na przykładzie:
Jeśli rano, przed pracą się ubierasz, to nie myślisz: „nie ubiorę tej sukienki, nie ubiorę tych butów, nie będę chodzić nago”. Gdyby tak było, nie byłabyś w stanie się ubrać, bo widziałabyś tylko rzeczy, których nie założysz. Żeby się ubrać, potrzebujesz myśleć o tym, co założysz.

Tak samo, żeby odpocząć, potrzebujesz najpierw zaplanować,a potem podjąć świadome, proaktywne działanie, a nie reaktywnie czekać, aż łaska regeneracji spłynie na Ciebie sama. Chodzi o to, żebyś dokładnie wiedziała, co konkretnie zrobisz, jakie działanie podejmiesz, żeby Twój umysł wiedział, co dokładnie ma Ci umożliwić.

Dodatkowo, jeśli pozostajesz z przekonaniem, że odpoczynek to nic-nie-robienie, a podświadomie równa się to dla Ciebie  z lenistwem lub obijaniem się, to Twój umysł po prostu Ci na to nie pozwoli,bo będzie Cię chronić. Ochroni Cię przed tym, żebyś nie okazała się człowiekiem złym, leniwym, czy takim, który może być źle widziany w społeczeństwie, bo przecież osoby leniwe, które nic nie robią są wykluczane ze społeczeństwa.

Możliwe, że zmęczenie to dla Ciebie  jedna rzecz, jeden stan, w którym możesz się znaleźć. To takie myślenie zero-jedynkowe: albo jestem zmęczona, albo jestem wypoczęta. Tak samo, jeśli się wyczerpiesz, potrzebujesz odpocząć i ta regeneracja to też jest jedna rzecz, którą możesz zrobić.
Wracając do przykładu z ubraniem: tak jakbyś mogła być albo ubrana, albo nie. A przecież możesz być ubrana na niezliczoną ilość sposobów i każdy strój będzie odpowiedni na inną okazję.

Ze zmęczeniem i odpoczynkiem jest tak samo.  To nie jedna rzecz, która się dzieje, czy jedno działanie, które się robi.
W rzeczywistości istniejesz na 6 obszarach życia: fizycznym, czuciowym, umysłowym, duchowym, energetycznym i relacyjnym. W każdym z nich jest wiele tematów i wątków, a co najważniejsze – każdy z tych aspektów może zmęczyć się na dwa sposoby:

  • Zmęczenie czynne (aktywne) – pojawia się wtedy, kiedy danej jakości, czynności lub działania jest więcej, niż powinno być, chociaż jest ona dla nas naturalna i potrzebna
  • Zmęczenie bierne – pojawia się wtedy, kiedy danej jakości, czynności lub działania jest mniej, niż powinno być.

Weźmy za przykład ciało i jego potrzebę ruchu:
Zmęczenie czynne (aktywne)  pojawi się przy przeciążeniu, kiedy ruch trwał za długo i/lub był zbyt intensywny np. przez zbyt intensywny trening. W tym przypadku ciało potrzebuje tego, co pierwsze przychodzi nam na myśl, czyli leżenia, bezruchu. Na aktywne zmęczenie fizyczne nie pomoże rozwiązanie krzyżówki, bo to zupełnie inna para kaloszy.

Z kolei zmęczenie bierne pojawi się, kiedy ruchu Ci brakuje np. jeśli masz pracę biurową i przez 8 h musisz siedzieć. Do i z pracy musisz też jakoś docierać, więc jeszcze po godzinie w każdą stronę siedzisz w aucie. Wtedy ciało jest wyczerpane biernie, bo przez 10h zmusza się do bezruchu. Kładąc się po pracy na kanapie, tylko pogłębiasz problem wyczerpania i w ogóle nie dajesz ciału odpocząć. Na fizyczne zmęczenie bierne nie zadziała ani leżenie, ani dobry obiad, ani przyjacielska rozmowa.

Sednem tutaj jest rozróżnienie i dopasowanie formy odpoczynku do swojego aktualnego rodzaju zmęczenia. Tylko wtedy, kiedy będziesz potrafiła odpowiednio zareagować, będziesz w stanie efektywnie odpocząć, a Twoja regeneracja będzie przynosić spodziewany skutek.

Schemat koła regeneracji – objawy przemęczenia organizmu i dopasowanie form odpoczynku do rodzaju zmęczenia

Mamy w swoim kalendarzu konkretne terminy, które w naszym przekonaniu powinny przynieść ukojenie:

  • urlop,
  • weekend,
  • wakacje
  • święta.

    Wydaje nam się, że musimy dotrwać do tych konkretnych dni, a łaska odpoczynku i regeneracji na nas spłynie samoczynnie.. 

Przykro mi, ale to tak nie działa. To, że dzień nazywa się „sobota”, nie znaczy, że od północy do północy Twoje baterie  nagle magicznie same się naładują. Czekanie na konkretny termin, żeby pozwolić sobie odpocząć jest w zasadzie samo-torturą.
To trochę tak, jakbyś miała wyjechać w trasę i miała prawie pusty bak. Zamiast zjechać 100 metrów i zatankować do pełna przed trasą, liczysz na to, że na końcu będzie stacja i że jakoś do tego końca dotrwasz. Nie uważasz, że to bez sensu?

Ciągłe czekanie przy niskim poziomie baterii, wyczerpuje nasze jeszcze mocniej. A jeśli jeszcze dołożysz do tego przekonanie pierwszego błędu, to przychodzi ten wyczekany „piątek wieczorem”, siadasz na kanapie, bardzo starasz się nic nie robić i… nic to nie daje.

Kluczem skutecznego odpoczynku jest reagowanie w odpowiednim momencie czyli odpoczywanie wtedy, kiedy jesteś zmęczona, a nie tydzień później. Potrzebujesz umieć zauważać ten moment, w którym w baku jest mało paliwa i mieć przestrzeń i narzędzia, żeby właśnie w tym momencie uruchomić proces odpoczynku.

Często my zupełnie nie kumamy skali naszego zmęczenia i stosujemy działania, które są jak plasterek na oderwaną nogę. Kiedy jesteś skrajnie przeciążona, idziesz do SPA, kładziesz się w ciepłej wodzie lub innym błocie i masz wrażenie, że właśnie naładowałaś baterie.

Przykro mi, ale relaks to nie odpoczynek, a odpoczynek to nie regeneracja. Potrzebujemy zrozumieć różnicę, żeby nie stosować tych słów i działań jak synonimów:

  • Odpoczynek to działania pozwalające poszczególnym obszarom życia przywrócić wysoki poziom energii. Weźmy za przykład ciało: jego potrzebą jest m.in. ruch. Jeśli pozwalamy ciału odpocząć w odpowiednich momentach, możemy realizować bez żadnych przeszkód swoją potrzebę ruchu . To znaczy, że odpoczywasz NIE po to, żeby móc się przemęczać, tylko po to, żeby każdy obszar mógł realizować zadania, do których został stworzony.
  • Regeneracja to działania służące przywróceniu zdolności odpoczynku, do zastosowania, kiedy za mocno się przeciążymy. Wracając do ciała i ruchu: jeśli przesadzisz i się przeciążysz, może Cię sparaliżować, a sam odpoczynek (w tym przypadku leżenie) nic nie zmieni – dalej nie będziesz mogła się ruszać. Ciało musi się najpierw zregenerować, żeby w ogóle przywrócić zdolność ruchu.
  • Relaks to działania służące szybkiemu poprawieniu wrażenia i odczucia zmęczenia. Relaks NIE prowadzi do naładowania baterii, a do chwilowej ulgi. Wyjście do SPA sprawi, że będzie Ci na chwilę przyjemniej, ale to wcale nie znaczy, że się zregenerujesz lub odpoczniesz. Relaks powinno się stosować tylko przy wysokim naładowaniu swoich baterii, przy drobnych wpadkach. To jak stosowanie plastra: przecięcie papierem zakleisz ale oderwanej nogi już nie.

Żeby proces odpoczynku miał sens i był skuteczny, potrzebujesz nauczyć się dobierać system do poziomu wyczerpania. Jeśli masz sprawny obieg i bateria spadła chwilowo do 70%, zaraz sama się doładuje – to świetny moment na relaks. Za to jeśli Twoja bateria ma 5%, nie masz pojęcia, kiedy uda Ci się naładować, bo jesteś tuż po urlopie, przed Tobą duże projekty w pracy, a rodzice potrzebują opieki – to absolutnie nie jest czas na relaks. Wymagasz głębokiej regeneracji.

To błąd, który boli najbardziej. Robisz co w Twojej mocy, żeby odpocząć. Naprawdę się starasz, testujesz wszystkie możliwe metody, byle tylko poczuć się lepiej, ale nic nie działa.

I nie zadziała, dopóki nie poznasz i nie zrozumiesz swojej baterii oraz tego w jaki sposób ona funkcjonuje. Twoje działania nakierowane na odpoczynek muszą mieć sens, a nie polegać na robieniu czegoś „byle robić”.

Twoja bateria ma szereg różnych parametrów, które można podzielić na dwa typy: te na które masz wpływ i ta na których wpływu nie masz. To trochę jak z baterią w telefonie: producent zapewnia pewne parametry baterii, ale to w jaki sposób użytkujesz sprzęt ma ogromny wpływ na jej stan. To na co nie masz wpływu, to zależy od Twojej biologii i neurotypowości:

  • Pojemność: jedni mają 5000 mAh, inni mają życiowe 20 000 mAh.
    Jeśli masz dużą pojemność to z jednej strony wolniej będziesz się rozładowywać, więcej działań rozładowujących zniesiesz, ale z drugiej strony będziesz wymagała dłuższego odpoczynku, żeby w pełni się naładować.
  • Szybkość ładowania: ktoś potrzebuje godziny czynności regeneracyjnych, by załapać, że w ogóle się ładuje, a komuś innemu wystarczy 10 minut, była naładowana, przy tej samej pojemności.
    Jeśli wiesz, że Twoja bateria wolno się ładuje, będziesz potrzebowała przeznaczyć więcej czasu na regenerację, żeby to w ogóle miało sens.
  • Szybkość rozładowywania: jedną osobę wykrzaczy pojedyncza sytuacja, pochłaniając od razu 3000 mAh, inna zniesie wyzwania całego dnia i ta sama sytuacja zużyje u niej zaledwie 500 mAh.
    Jeśli szybko się rozładowujesz, będziesz potrzebować stałego dostępu do czegoś, co Cię naładuje, a także często przeorganizowania swojego życia, żeby nauczyć się stawiania granic i unikania sytuacji, które Cię przeciążają.

Drugi typ to jakości, które zależą wyłącznie od Twojej świadomej decyzji. Jeśli nie zdecydujesz o nich mądrze, rozwalisz sobie cały system:

  • Na jakim poziomie utrzymujesz swój standard? Są osoby, które non stop funkcjonują na 5-10% i dziwią się, że są wyczerpane, a inni dbają, by standardem było u nich 70-80%.
  • Kiedy szukasz ładowarki? Czy zaczynasz myśleć o regeneracji, gdy masz jeszcze 50% sił, czy dopiero w kompletnej panice u progu wyczerpania przy 3%?
  • Do jakiego poziomu pozwalasz sobie się naładować? Czy podłączasz się na 3 minuty na „szybki relaksik” i dalej pędzisz zajmować się światem, czy ładujesz się do pełnych 100%?
Sprawdź jak rozładowują się różne baterie

To Ty decydujesz o tych parametrach i ponosisz konsekwencje tych decyzji. Działając na oślep, bez instrukcji obsługi swoich baterii, zawsze będziesz czuć się niedoładowana.

Aby przestać żyć w przewlekłym zmęczeniu, trzeba te błędy naprawić i nie będę udawać, że to jest łatwe, szybkie i wystarczy, że już wiesz o tych rzeczach. Trzeba w to włożyć swoje zaangażowanie i cierpliwość. W efekcie zaczynasz podejmować te działania, które rzeczywiście służą regeneracji, zamiast powielać schematy, które przeszkadzają i ją uniemożliwiają. A Ty czujesz ulgę, że to co robisz przynosi spodziewany rezultat i z łatwością utrzymujesz swoje baterie na wysokim poziomie naładowania.

Jeśli chcesz sprawdzić swój poziom zmęczenia, zapraszam Cię do wypełnienia krótkiego, bezpłatnego quizu. A Jeżeli czujesz, że czas przestać działać na oślep, chcesz poznać parametry swojej baterii i nauczyć się dobierać właściwe działania we właściwym momencie, zapraszam Cię do Kursu Skutecznej Regeneracji,  w którym krok po kroku będziesz mogła stworzyć i wcielić w życie Twoją własną, autonomiczną instrukcję odpoczywania.

Jaki jest Twój poziom zmęczenia?
Pytanie 1 z 15

A jeśli czujesz się stale rozdrażniona i poirytowana tym, że nic nie działa, chociaż bardzo się starasz odpocząć, poczytaj również o tym, jak rozpoznać przebodźcowanie i jak sobie z nim poradzić.